26 października 2014
Uwolnić Projekt

Uwolnić Projekt

“Uwolnić projekt” to pomysł na alternatywny sposób produkcji i dystrybucji wyrobów rzemieślniczych, rezygnujący z pośrednictwa wielkich komercyjnych dystrybutorów. “Uwolnić projekt” polega na projektowaniu współczesnych wersji dawnych, tradycyjnych przedmiotów codziennego użytku (mebli, ubrań, akcesoriów domowych), w oparciu o eksponaty Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Tak powstałe projekty zamieszczane są na stronie “Uwolnić projekt” na licencji CC-BY-ND.

Aby zaprojektowane przedmioty znalazły się w naszych domach, należy pobrać instrukcje ich wykonania, dostępne na stronie “Uwolnić projekt”  i zrealizować je samodzielnie, bądź zwrócić się z tym do rzemieślnika z naszego sąsiedztwa. Projekt może być wykonany wedle naszych instrukcji, aby dostosować go do naszych potrzeb – taka możliwość nie istnieje w przypadku kupna gotowych produktów ze sklepu.

Inicjatorem projektu jest Stowarzyszenie z Siedzibą w Warszawie oraz Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie/, we współfinansowaniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Autorzy projektu wychodzą z założenia, iż rezultaty przedsięwzięć finansowanych ze środków publicznych, powinny być powszechnie i bezpłatnie dostępne.  Zgodnie zatem z licencją CC-BY-ND, projekty możemy wykorzystywać, kopiować, rozpowszechniać, także w celach komercyjnych, pod warunkiem prawidłowego oznaczenia autorstwa projektu (właściwego projektanta). Sporym ograniczeniem jest jednak brak możliwości tworzenia i wykorzystywania modyfikacji projektów.

Zobacz też

23 września 2014
Cztery Strony Bajek

Cztery Strony Bajek

CC-BY-NC-SA http://czterystronybajek.blogspot.com/

Stowarzyszenie Kolektyw Odrobina Kultury

W ramach projektu „Cztery Strony Bajek: wielokulturowa mozaika legend i opowieści” realizowane są krótkie animowane adaptacje bajek: afrykańskiej (ludu Serer), gruzińskiej, romskiej, ukraińskiej, wietnamskiej i żydowskiej. Każda animacja trwa ok. 4 minut i wykonywana jest w 3 wersjach językowych: polskiej, angielskiej oraz oryginalnej. Wszystkie wersje czytane są przez lektorów. Do każdej bajki opracowany będzie zestaw materiałów edukacyjnych dla najmłodszych, do pobrania w formacie PDF.

Projekt finansowany jest ze środków Ambasady Stanów Zjednoczonych w ramach 2012 Alumni Mini Grant Competition. W związku z tym, wszystkie materiały Czterech Stron Bajek są udostępnione na licencji Creative Commons-Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 3.0 Polska (CC-BY-NC-SA 3.0 Polska). Jak twierdzi bowiem inicjatorka projektu, Martyna Majewska, to, co realizowane jest ze środków publicznych, jest dobrem publicznym i powinno być dostępne powszechnie. Ponadto, otwarte licencje są kluczem do powodzenia mniejszych przedsięwzięć, takich jak Cztery Strony Bajek. Według autorów projektu, otwartych zasobów edukacyjnych kierowanych do małych dzieci, jest w Polsce zdecydowanie za mało. Ważne jest więc wykorzystanie otwartych licencji w celu dotarcia do jak najszerszego grona odbiorców. Wykorzystanie licencji CC-BY-NC-SA w założeniu twórców projektu ma służyć także utrzymaniu jego integralności.

Użycie otwartych licencji nie przyniosło autorom projektu trudności prawnych. Współtwórcy bajek – tłumacze, graficy i animatorzy – godzili się na proponowane warunki udostępniania dzieł. Inicjatorzy projektu musieli się jednak nauczyć cierpliwości w wyjaśnianiu, że otwarte licencje nie są formą pozbawienia artysty praw.

Na szczęście, Cztery Strony Bajek nie spotkały się z naruszeniami warunków licencji przez użytkowników. Z zasobów projektu korzystają organizacje trzeciego sektora, uniwersytety, widzowie z różnych krajów. Bajki można obejrzeć na kanale Youtube, a od niedawna także na portalu telewizji Bielsat. Dzięki współpracy telewizji, bajki udostępnione są na otwartej licencji i przetłumaczone na język białoruski. http://belsat.eu/pl/nasze_programy/a,920,cztery-strony-bajek.html

Zobacz też

23 września 2014
BUUM

BUUM

CC-BY  http://www.buum.org

Projekt BUUM jest jednym z programów Stowarzyszenia z Siedzibą w Warszawie. Celem BUUM jest przełożenie dawnych gier i zabaw podwórkowych z różnych części Polski na współczesne media. Dawne gry i zabawy w wersji cyfrowej zostaną zorganizowane na internetowej platformie jako oddzielny, trwały produkt, opracowany graficznie przez grupę projektową AZE design.

Ponadto, autorzy BUUM prowadzą warsztaty zabaw w różnych regionach Polski. Uczestnicy warsztatów mają okazję sami zabawić się w projektowanie gier – dzięki arkuszom do kodowania Arduino (open-source’owej platformie do tworzenia interaktywnych projektów), mogą tworzyć dawne gry i zabawy w formie elektronicznej.

Wszystkie materiały na www.buum.org udostępnione są na wolnej licencji CC-BY 3.0 – jak twierdzi główna inicjatorka projektu: „coś, do czego dochodzimy z wykorzystaniem publicznych pieniędzy, musi być oddane do użytku bezpłatnie, mimo iż nie wszystkie instytucje to rozumieją”. Ponadto, publikacja zasobów na wolnych licencjach służy promocji fundacji oraz docieraniu z jej ideą w jak najdalsze rejony.

Otwieranie zasobów nie przyniosło w przypadku BUUM żadnych problemów – wolne licencje ułatwiają sprawę, nie trzeba się martwić kontrolą i kwestiami prawnymi, jak twierdzi inicjatorka projektu. Problem pojawia się dopiero w przypadku innej inicjatywy Stowarzyszenia z Siedzibą w Warszawie – „Uwolnić Projekt”. Ze względu na współpracę z projektantami, którzy działają także komercyjnie, autorzy projektu mają zamiar skorzystać z licencji na warunku ND “Bez opracowań”. Aby skontrolować, czy ktoś nie łamie warunku “Bez opracowań”, np. rozprowadzając swoje dzieła zależne bez zgody autorów, potrzebny będzie mechanizm śledzenia ściągalności PDF’ów oraz logowania.

Zobacz też

23 września 2014
Otwarta Zachęta

Otwarta Zachęta

CC-BY-SA otwartazacheta.pl

Wywiad z Marią Świerżewską, koordynatorką projektu Otwarta Zachęta.

Czemu zdecydowali się Państwo na otwarcie zasobów?

Wierzymy, że Zachęta jako państwowa instytucja kultury powinna jak najszerzej dzielić się zasobami, które w pewnym sensie są własnością nas wszystkich. Oczywiście obowiązkiem galerii jest sprawować opiekę nad dziełami sztuki, więc tak zupełnie nie możemy oddać naszych zbiorów, ale udostępnianie reprodukcji czy kopii cyfrowych wydaje się być najlepszym rozwiązaniem. Jesteśmy też przekonani, że „otwartość” jest dobrym narzędziem do popularyzacji i poszerzenia grona odbiorców sztuki współczesnej.

Dlaczego licencja Creative Commons (i czemu ten konkretny rodzaj), co CC daje temu projektowi, jak wspiera jego realizację?

Zdecydowaliśmy się na stosowanie licencji Creative Commons, ponieważ są one najbardziej popularne i coraz szerzej rozpoznawalne. Także poszczególne licencje CC dają nam pole do manewru. Oczywiście naszą „wyjściową” licencją jest CC BY-SA, ale w momencie, gdy negocjacje z autorem są wyjątkowo trudne bądź sytuacja prawna danego materiału/dzieła nie pozwala na zastosowanie wolnej licencji, korzystamy z ograniczeń NC czy ND.

 Czy Państwa zasoby są wykorzystywane zgodnie z Państwa założeniami?

Nie spotkaliśmy się jeszcze z sytuacją, aby materiał udostępniony przez nas na wolnej licencji został wykorzystany w sposób np. nie do przyjęcia przez autora – nie dochodziły do nas jeszcze żadne skargi i zażalenia. Na pewno chcielibyśmy, żeby jeszcze więcej osób korzystało z tego, czym się dzielimy, widzę to jako wyzwanie dla nas na przyszłość.

 Na jakie trudności praktyczne natknęliście się Państwo otwierając dostęp do swoich zasobów?

Przede wszystkim – kwestie prawne. Do wielu zasobów posiadamy dokumenty (umowy, protokoły itp.), które powstawały w zamierzchłych czasach, gdy jeszcze tak bardzo nie myślano o kwestiach prawno-autorskich. Do wielu dzieł brakuje nam zapisów o polach eksploatacji, które pozwalałyby nam na pełne udostępnienie. Od 2011 roku założyliśmy, że wszystkie zamawiane, czy kupowane przez Zachętę rzeczy (zarówno teksty, zdjęcia dokumentacyjne czy dzieła sztuki) będą miały od początku zapisane CC. Jak łatwo sobie można wyobrazić, spotykają nas niespodzianki z dwóch stron – czasem opór autora przy zapisie o licencji, a czasem wręcz przeciwnie – wielki entuzjazm.

Oczywiście otwieranie instytucji to długofalowy proces, cały czas łapiemy się na tym, że gdzieś zabrakło informacji w stopce o licencji, albo ktoś niechcący pominął punkt o CC w umowie – trzeba być jeszcze bardziej czujnym, to na pewno praktyczna trudność.

Czego musieli się Państwo nauczyć przy otwieraniu zasobów?

Na pewno musieliśmy poszerzyć swoją wiedzę z zakresu prawa autorskiego, z większą świadomością musimy podchodzić do wszystkich dokumentów podpisywanych przez nas i osoby z nami współpracujące. Drugim, równie istotnym elementem, jest umiejętność rozmów z autorami, tłumaczenia na czym polega otwartość, wolne licencje i nasza misja, zresztą cały czas się tego uczymy.

Bardzo ważną kwestią było przekonanie zespołu (kuratorów, pracowników działu wydawnictw, osób współpracujących z Zachętą), że idea otwartości jest ważna i potrzebna. Gdyby nie zaangażowanie tych osób i ich wiara w „słuszność sprawy” otwieranie zasobów nie byłoby możliwe.

 Jakich problemów obawiają się Państwo w przyszłości?

Wyobrażam sobie, że jest trochę takich osób, które podpisują z nami umowy nie do końca rozumiejąc konsekwencje wolnych licencji, w związku z tym mam pewne obawy, że kiedy ktoś faktycznie wykorzysta ich dzieło zgodnie z możliwościami, jakie daje CC BY, mogą pojawić się pretensje czy zarzuty do nas. Tym ważniejsze jest oczywiście prowadzenie rozmów nad dokumentami. Poza tym jednak przyszłość raczej jawi mi się w jasnych barwach – coraz więcej materiałów, którymi dysponujemy, będzie przechodziło do domeny publicznej.

Zobacz też

20 sierpnia 2014
Muzeum Dźwięków

Muzeum Dźwięków

 CC-BY  http://www.instrumentyludowe.pl

Inicjatywa Muzeum Dźwięków polega na stworzeniu banku dźwięków starodawnych, ludowych instrumentów, ich opisów i zdjęć. Bank dźwięków złożony jest z sampli, które można dowolnie wykorzystywać w indywidualnych kompozycjach. Banki dźwięków zostały także wykorzystane do tworzenia „niewidzialnych instrumentów” – sensorów czułych na ruch, połączonych elektronicznie z dźwiękami prawdziwych instrumentów. Ponadto, Muzeum Dźwięku, wykorzystując „niewidzialne instrumenty”, organizuje warsztaty dla dzieci, podczas których muzyka tworzona jest przez sam ruch. Filmy i materiały audio dostępne są na stronie.

Zasoby Muzeum Dźwięków udostępnione są na wolnych licencjach Creative Commons CC-BY 3.0. Projekt realizowany jest ze środków publicznych i prywatnych (dofinansowanie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Fundacji Orange, w obu przypadkach fundatorzy wspierają publikowanie na wolnych licencjach), jego autorzy uważają zatem, że efekty powinny być powszechnie dostępne na najbardziej liberalnych zasadach.

Twórcy projektu nie dostrzegają żadnych trudności z udostępnianiem zasobów na wolnych licencjach. Wręcz przeciwnie – podkreślają, że wolne licencje uwalniają ich także od komplikacji prawnych, kontroli i skomplikowanych regulacji.

Z zasobów Muzeum Dźwięków korzystają muzea, a także prywatni kompozytorzy, wykorzystujący sample do własnej twórczości.

Zobacz też

25 maja 2014
Przegląd linków CC #134

Przedstawiamy linki Creative Commons w lekko odświeżonej i rozszerzonej formie. Z racji na co raz więcej ciekawych informacji na temat otwartości ze świata nauki i prawa linków będzie więcej, ale będą dla wygody czytania dzielone na kategorie. Aby nie przegapić żadnej aktualizacji przypominamy o opcji subskrypcji kanału RSS.

Otwarta edukacja i kultura

1. Piotr Peszko rozmawia o projekcie e-podręcznika i edukacji cyfrowej w Polsce z Krzysztofem Wojewodzicem, który z koordynacji projektu e-podręczników Cyfrowej Szkoły w Ośrodku Rozwoju Edukacji przeszedł do zadania stworzenia na prywatnej uczelni Vistula nowoczesnej formy nauczania online.

2. Francuska ministra kultury Aurélie Filippetti, kilka miesięcy lat temu ogłosiła duży program współpracy z Creative Commons i Open Knowledge Foundation, którego pierwsze efekty zostały ogłoszone w ubiegłym tygodniu. Kilka głównych stron internetowych ministerstwa zostały objęte licencją Creative Commons. Opublikowany został również film animowany promujący licencje w działalności kulturalnej. (Poniżej kadr z filmu, cały film dostępny jest na licencji CC BY-SA 4.0 Francja)
Min Kultury Francji CC
3. Globalne Creative Commons uruchomiło od dawna przygotowywany projekt pt. Open Policy Network, którego częścią jest Institute for Open Leadership, który w założeniu ma być siecią ekspertów od edukacji, biznesu i nauki, którzy chcą aktywnie doszkalać się i wdrażać otwartość w swoich dziedzinach. Aplikować można do 30 lipca.

4. Zespoły School of Open i ccLearn przygotowały kurs o podstawach prawa autorskiego, a w szczególności licencji Creative Commons adresowany do 10 latków. Choć po angielsku to licencja oczywiście pozwala na jego przetłumaczenie i remiks, może przydać się w szkole albo jako inspiracja dla opracowania podobnych kursów.

Otwarta nauka

5. Ciekawe wieści na temat rozwoju wspominanego już na łamach linków Open Access Button, proste narzędzie do przeglądarki które miało służyć mapowaniu zamkniętego dostępu do treści naukowych. Jedną z nowych funkcji jest teraz możliwość łatwego sprawdzenia czy dany artykuł, który znaleźliśmy za płatny/zamkniętym dostępem nie jest przypadkiem dostępny gdzieś indziej w otwartym dostępie.

6. Pod niesamowitym jak na artykuł naukowy tytułem „Do Androids Dream of Electric Free Speech? Visions of the Future of Copyright, Privacy, and the First Amendment in Science Fiction” znajdziecie bardzo ciekawą analizę autorstwa Daxton’a „Chip’a” Stewart’a tego jak pisarze science fiction przewidywali (i przewidują) realne procesu związane ze stykiem nowych technologii, prawa autorskiego i nadzoru społecznego.

7. Eva Amsen z Research F1000 eksploruje model otwartych recenzji (open peer review) w nauce, jest to kontynuacja wcześniejszego tekstu tłumaczącego prosto czym jest sam otwarty dostęp (open access)

Nowości na CC i w domenie publicznej

8. Prof. Andrzej Blikle opublikował swoją nową książkę, „Doktryna jakości” w sieci na licencji Creative Commons:  Uznanie autorstwa — Użycie niekomercyjne — Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

9. Ciężko nazwać to akurat dobrą wiadomością, ale nowojorskie Metropolitan Museum ogłosiło że otworzy dostęp do 400 000 obrazów i grafik ze swoich zasobów do domeny publicznej i udostępni je wysokiej jakości… niestety, jak szybko wszyscy zauważyli, w szczegółowym opisie muzeum pozwala jedynie na niekomercyjne użycie tych materiałów, co nie zgadza się zdecydowanie z ideą domeny publicznej. Więcej o tym zjawisku, nazywanym „zawłaszczaniem domeny publicznej” przez instytucje kultury pisze Cory Doctorow, my zaś trzymamy kciuku by muzeum szybko zmieniło zdanie i zapis. Wtedy napiszemy jeszcze raz, już jako dobrą wiadomość :)

10. W pełnej zgodzie z ideą domeny publicznej, czyli możliwe do dowolnego wykorzystania są zdjęcia w serwisie SkitterPhoto, publikowane codziennie nowe, wysokiej jakości fotografie na licencji Creative Commons Zero.

Prawo

11. Biblioteki, archiwa i instytucje badawcze z całego świata wspólnie wystąpiły z listem do Unii Europejskiej, aby ta nie blokowała a kontynuowała prace nad traktatem dotyczącym wyjątków prawno-autorskich dla bibliotek i archiwów w WIPO (World Intellectual Property Organization). Więcej o apelu na blogu Centrum Cyfrowego.

12. Unia Europejska i USA od prawie roku negocjują Transatlantyckie Partnerstwo na rzecz Handlu i Inwestycji (TTIP). Oficjalnie porozumienie ma znosić „pozataryfowe bariery w handlu”. Porozumienie negocjowane podobnie do ACTA w sposób częściowo tajny i nietransparentny prawdopodobnie może osłabić europejskie standardy w takich obszarach jak ochrona danych osobowych i zaostrzyć egzekwowanie praw autorskich. Dlatego też organizacje obywatelskie z całego świata apelują do komisarza ds. handlu UE o przejrzytstość negocjacji.

Zobacz też

25 lutego 2014
After the „Creative Commons for GLAM” Booksprint

Last week, we hosted a booksprint in Kraków, in order to create the „Creative Commons for GLAM” toolkit. The meeting was part of the CC Toolkits project, which aims to create a range of content bundles about the role of Creative Commons in areas such as culture, education or science. The event brought together specialists from across Europe representing Creative Commons and other open projects, including Europeana, Open Knowledge Foundation and Wikimedia – as well as practitioners from GLAM (Galleries, Libraries, Archives, Museums) institutions.

The toolkit went beyond explaining how CC licenses can be used in the cultural or heritage sector. Looking from a broader perspective, booksprint participants wrote how heritage becomes a commons by respecting the public domain, openly licensing copyrighted works, and making freely available metadata on cultural works as well. This can be achieved by using the full range of CC tools: licenses, the CC Zero waiver and the Public Domain Mark.

The sprint provided an opportunity to not just write the toolkit together, but also discuss what does „Open GLAM” really mean – without a shared definition, we could not prescribe a proper use of CC licenses. We began with the very definition of „Open GLAM” – a term, which after a quick Google search proves not to be yet very popular within the GLAM sector. We’ve felt that nevertheless the term is worth promoting, as it underlines shared goals, challenges and solutions between institutions often seen as highly diverse: galleries, libraries, archives and museums. We’ve also come to appreciate that „less is more” in the heritage sector – that using a CC license is not always the best solution for heritage (which is often already available as free Public Domain content – and should remain such).

We’d like to thank Aleksandra, Anna, Lisette, Axel, Joris, Kuba and Lech for taking part in our booksprint. We’re also grateful to Małopolski Instytut Kultury for letting their brilliant workshop space in Kraków, and innemuzeum.pl project for their support. The „CC for GLAM” toolkit will be presented in April at cctoolkits.com where you can already find a Creative Commons Basics toolkit.

To read reports of other participants go to Europeana Professional and Kennisland.

Photos by Lech Dulian, CC BY.

Zobacz też

18 lutego 2014
Budujemy CC Toolkits

Projekt CC Toolkits, którego idea została przedstawiona po raz pierwszy w trakcie zeszłorocznego międzynadorowego zjazdu Creative Commons, wkracza w nową fazę. W tym miesiącu w czterech państwach na trzech kontynentach odbędą się sprinty w celu przygotowania internetowych niezbędników wspierających wykorzystanie licencji Creative Commons w poszczególnych sferach życia: edukacji, rządzeniu, nauce i kulturze.

Creative Commons Polska organizuje w dniach 20-21 lutego CC Toolkits for GLAM Booksprint, w którym udział wezmą członkowie społeczności CC, wikipedyści i aktywiści działający na rzecz otwartej kultury.

Każdy może mieć swój wkład w tworzenie niezbędnika, przesyłajac link do otwartych zasobów na temat licencji CC w sektorze GLAM za pośrednictwem Twittera (#cctoolkits) lub dodając go bezpośrednio do spisu. Całość zostanie opublikowana na licencji CC BY.

Więcej informacji na blogu Creative Commons i stronie projektu.

Partnerami projektu są: Małopolski Instytut Kultury w Krakowie i innemuzeum.pl

 

 

Zobacz też

31 lipca 2013
Konferencja „openGLAM 2013. Otwarte zasoby kultury”

11–12 października 2013 w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki na konferencję „openGLAM 2013. Otwarte zasoby kultury” – odbędzie się pierwsza w Polsce konferencję na temat idei open GLAM – nowego sposobu myślenia o misji instytucji kultury i sposobach korzystania z jej zasobów. Program konferencji tworzymy wspólnie – do 31 sierpnia czekamy na propozycje sesji, warsztatów i wystąpień. Już teraz prowadzimy też rejestrację uczestników konferencji.

logo_konferencji_openGLAM

Głównym celem konferencji openGLAM 2013 jest prezentacja najlepszych przykładów inicjatyw już zrealizowanych oraz dyskusja nad zaletami otwartości i stawianymi przez nią wyzwaniami. Szczególną uwagę chcemy poświęcić zagadnieniom edukacyjnym oraz prawnym.

Konferencja openGLAM 2013 będzie okazją do spotkania osób doświadczonych we wdrażaniu inicjatyw otwartościowych z osobami i instytucjami, które zamierzają realizować tego rodzaju projekty. Mamy nadzieję, że konferencja stanie się okazją do zdobycia wiedzy i będzie służyła wymianie doświadczeń. (więcej…)

Zobacz też

3 września 2012
Rusza Otwarta Zachęta

Otwarta Zachęta to projekt Zachęty Narodowej Galerii Sztuki prezentujący zasoby galerii, dzieła z kolekcji, materiały edukacyjne, dokumentacje wystaw i wernisaży, filmy i dokumentacja towarzyszące wystawom. Portal może służyć zarówno edukacji kulturalnej, historii sztuki jaki i badaniom lub po prostu „zwiedzaniu” zasobów Zachęty.

Większość materiałów, które tam znajdziecie dostępna jest na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach. Projekt jest częścią programu Otwarta Zachęta, którego celem jest stworzenie i realizacja polityki otwartości galerii. Jest to zarazem praktyczna realizacja statutowej misji instytucji – upowszechnianiu sztuki współczesnej. Więcej o programie Otwarta Zachęta możecie przeczytać w wywiadzie jaki Creative Commons Polska Udzieliła Hanna Wróblewska, dyrektorka Zachęty Narodowej Galerii Sztuki w publikacji Otwartość w publicznych instytucjach kultury. Za program Otwarta Zachęta Hanna Wróblewska została nagrodzona w pierwszej edycji naszych nagród „Otwieraczy”.

Zdjęcie z wystawy Nowa Rzeźba.
fot. Marek Krzyżanek / Agencja Medium, na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach

Zobacz też